گلدزيهر معتقد است كه : اختلاف قرائات ناشى از تجرد خط عربى از نقطه و اعراب بوده است « 1 » . « كارل برو كلمان » به تبعيت از گلدزيهر مىگويد : حقيقتا كتابت - كه به درجه بلوغ و كمال نرسيده بود - زمينه‌اى شد براى برخى از اختلافات در قرائت بخصوص آن كه اين خط نقطه‌گذارى كامل نداشت . و داراى حركات اعرابى هم نبود . لذا عده‌اى از قراء به تصحيح قرائات و تشخيص اختلافات آنها پرداختند « 2 » . « بروكلمان » همين مطلب را در جاى ديگر كتاب خود تأكيد مىكند . هركس بخواهد به كتاب وى مراجعه كند « 3 » . البته سخن بروكلمان احتياج به تصحيح دارد . وى مىگويد : خط عربى نقطه‌گذارى كامل نداشت . درست آن است كه : خط عربى اصلا نقطه نداشت . امرى كه باعث اختلافات بسيار در قرائت قرآن گشت . و عده زيادى را در اشتباه و ترديد انداخت . اما « قسطلانى » در اين باب مىگويد : هنگامى كه اختلافات قرائت ناشى از رسم الخط قرآن فراوان شد و بدعت‌گذاران و پيروان هواهاى نفسانى آيات را به گونه‌اى تلاوت كردند كه هيچ مسلمانى را نرسد كه چنين تلاوت كند ، مسلمانان تصميم گرفتند قرائت ائمه ثقات را نصب العين خود قرار دهند ، كسانى كه خود را متخلص و متمحض در قرآن كريم ساخته بودند « 4 » . « دمياطى بنا » ( متوفى 1117 ه - ق ) از قسطلانى پيروى كرده همين دلايل را ذكر مىكند و به آنها تصريح مىنمايد « 5 » . علاوه بر آن « يحيى بن يعمر » ( متوفى 90 ه - . ) كتابى در قرائات تأليف كرد . و در آن كتاب قرائات مختلف مردم را كه به نحوى با رسم الخط جور مىآمد نقل نمود « 6 » ما نيز در صفحات آينده منشأ اختلاف را مفصلا توضيح خواهيم داد .

--> ( 1 ) همان مدرك ، ص 99 و 100 به نقل از : مذاهب التفسير الاسلامى ، ص 8 به بعد . ( 2 ) تاريخ القرآن الصغير ، ص 100 به نقل از : بروكلمان : تاريخ الادب العربى ، ج 1 ، ص 140 . ( 3 ) همان مدرك . به نقل از : تاريخ الادب العربى ، ج 4 ، ص 1 . ( 4 ) همان مدرك ، ص 102 . به نقل از : لطائف الاشارات قسطلانى ، ج 1 ، ص 66 . ( 5 ) همان مدرك . و القراءات القرآنية تاريخ و تعريف ص 34 به نقل از : اتحاف فضلاء البشر دمياطى ، ج 1 ، ص 70 . ( 6 ) القراءات القرآنية تاريخ و تعريف ، ص 27 و 28 به نقل از : مقدمتان فى علوم القرآن ، ص 275 و همچنين رك : تاريخ التراث العربى فؤاد سزگين ، ج 1 ، ص 147 .